Vì sao nhiều doanh nghiệp chuyển đổi số nhưng không làm được?

Chuyển đổi số đang là cụm từ “hot” được nhắc đến trên mọi diễn đàn doanh nghiệp. Ai cũng nói về chuyển đổi số, ai cũng hiểu rằng đây là con đường tất yếu để tồn tại và phát triển. Thế nhưng, thực tế lại khá ảm đạm: theo nghiên cứu của McKinsey, có tới 70% doanh nghiệp gặp thất bại hoặc khó khăn khi triển khai chương trình chuyển đổi số .

Tại sao lại có khoảng cách lớn giữa “nói” và “làm” như vậy? Bài viết này sẽ phân tích những nguyên nhân sâu xa khiến nhiều doanh nghiệp dù đã lên kế hoạch chuyển đổi số nhưng không thể thực hiện thành công.

1. Mục tiêu chuyển đổi số không rõ ràng

Nhiều doanh nghiệp bắt đầu chuyển đổi số chỉ vì thấy đối thủ làm, thấy công nghệ mới nổi lên, hoặc đơn giản là chạy theo trào lưu mà không xác định được mục tiêu cụ thể .

Ông Trịnh Ngọc Bảo – nhà đồng sáng lập nền tảng Base chia sẻ: Xác định đúng bài toán cần giải là một trong ba vấn đề lớn khi chuyển đổi số. Nếu không tìm ra những vấn đề, khúc mắc của doanh nghiệp, sẽ khó áp dụng công nghệ vào quá trình quản lý và vận hành hệ thống .

2. Doanh nghiệp chuyển đổi số nhưng thiếu sự cam kết thực sự từ lãnh đạo

Chuyển đổi số không thể thành công nếu chỉ là phong trào từ cấp dưới. Lãnh đạo đóng vai trò then chốt, nhưng nhiều người đứng đầu lại chỉ “đạo diễn từ xa” mà không trực tiếp tham gia .

Theo ông Lâm Nguyễn Hải Long – Chủ tịch Hội Tin học TP HCM: “Chuyển đổi số phải xuất phát từ người đứng đầu doanh nghiệp và cần sự thống nhất cao của ban lãnh đạo, sự tham gia của cả bộ máy” .

Khi lãnh đạo thiếu cam kết, nguồn lực không được phân bổ đầy đủ, nhân viên thiếu động lực và quá trình chuyển đổi nhanh chóng đi vào ngõ cụt.

3. Lựa chọn công nghệ không phù hợp

Đây là sai lầm phổ biến đến mức đáng báo động. Doanh nghiệp thường rơi vào hai thái cực:

• Thuê đơn vị tư vấn lớn nhưng bị áp đặt giải pháp có sẵn, không phù hợp với đặc thù riêng
• Chọn đơn vị nhỏ nhưng không đủ năng lực, dẫn đến phát sinh chi phí và thất bại

Nhiều chủ doanh nghiệp đã chia sẻ bài học xương máu: Công ty ông đã thất bại với hợp đồng 3 tỉ đồng vì chọn đơn vị viết phần mềm không phù hợp. “Cái khó nhất là doanh nghiệp không đủ trình độ để đặt đề bài cho đơn vị viết phần mềm. Hai bên mất 6 tháng chỉ để viết quy trình” .

Nguyên tắc quan trọng: Công nghệ phải là công cụ giải quyết bài toán của doanh nghiệp, không phải ép doanh nghiệp chạy theo công nghệ.

4. Rào cản từ nội bộ và văn hóa doanh nghiệp

Con người luôn là yếu tố khó khăn nhất trong mọi sự thay đổi. Nhiều nhân viên, đặc biệt là những người đã làm việc lâu năm với quy trình cũ, có tâm lý e ngại, thậm chí phản kháng khi doanh nghiệp áp dụng công nghệ mới .

Họ lo sợ:

• Kỹ năng hiện tại không còn phù hợp
• Công nghệ mới sẽ thay thế vai trò của họ
• Phải học hỏi lại từ đầu

Nếu văn hóa doanh nghiệp không khuyến khích sự đổi mới, không sẵn sàng thích nghi, quá trình chuyển đổi số sẽ vấp phải “bức tường” vô hình từ chính nội bộ .

5. Thiếu chiến lược bài bản và nguồn lực

Chuyển đổi số là một hành trình dài hạn, không phải dự án “đánh nhanh thắng nhanh”. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp thiếu lộ trình cụ thể, triển khai manh mún, rời rạc giữa các bộ phận .

Nếu không nắm rõ bức tranh toàn cảnh, doanh nghiệp sẽ dễ triển khai chuyển đổi số một cách rời rạc. Sau khi giải quyết bài toán ở từng bộ phận, lại không thể kết nối các hệ thống này với nhau để tạo thành quy trình hoàn chỉnh.

Đặc biệt với doanh nghiệp vừa và nhỏ, nguồn lực tài chính hạn chế khiến họ e ngại đầu tư bài bản. Khảo sát của VCCI cho thấy chi phí ứng dụng công nghệ cao là rào cản số một của SMEs .

6. Nhận thức sai về bản chất chuyển đổi số

Nhiều doanh nghiệp vẫn nghĩ đơn giản: “Mua phần mềm về sử dụng là chuyển đổi số”. Quan niệm này dẫn đến thất bại ngay từ vạch xuất phát.

Thực tế, chuyển đổi số không chỉ là số hóa tài liệu hay trang bị phần mềm. Theo Thứ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Nguyễn Huy Dũng: “Chuyển đổi số là làm khác đi nhờ vào dữ liệu và công nghệ số. Là cách doanh nghiệp hiểu khách hàng hơn, bổ sung hình thức kinh doanh trực tuyến để đáp ứng nhu cầu cá nhân hóa”.

Giải pháp nào cho doanh nghiệp?

Từ những nguyên nhân trên, có thể thấy chuyển đổi số thành công đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng trên nhiều mặt:

• Thứ nhất, xác định rõ “nỗi đau” của doanh nghiệp – bài toán cần giải quyết trước khi tìm giải pháp công nghệ. Chuyển đổi số phải đi sát với nỗi đau, đau ở đâu giải quyết chỗ đấy .
• Thứ hai, cam kết mạnh mẽ từ lãnh đạo, tạo sự đồng thuận trong toàn tổ chức. Lãnh đạo cần trực tiếp tham gia, truyền cảm hứng và phân bổ nguồn lực phù hợp .
• Thứ ba, xây dựng lộ trình rõ ràng, bắt đầu từ những dự án nhỏ, “đánh nhanh thắng nhanh” để tạo động lực, sau đó nhân rộng mô hình .
• Thứ tư, đầu tư vào con người – đào tạo kỹ năng số, xây dựng văn hóa đổi mới, sẵn sàng thích nghi. Có thể hợp tác với các đơn vị tư vấn chuyên nghiệp để đồng hành trong hành trình này .

Chuyển đổi số không phải là đích đến mà là hành trình liên tục. Thành công hay thất bại phụ thuộc vào sự chuẩn bị kỹ lưỡng, chiến lược đúng đắn và quan trọng nhất là con người – từ lãnh đạo đến nhân viên.

Nếu doanh nghiệp của bạn đang loay hoay tìm lời giải cho bài toán chuyển đổi số, đã đến lúc nhìn lại một cách nghiêm túc: Mục tiêu đã rõ chưa? Lãnh đạo đã sẵn sàng chưa? Nội bộ đã đồng thuận chưa? Và quan trọng nhất – bạn đã tìm được đối tác đồng hành thực sự hiểu doanh nghiệp mình hay chưa?

Bài viết có tham khảo ý kiến chuyên gia từ các đơn vị tư vấn chuyển đổi số hàng đầu. Nếu bạn cần tư vấn sâu hơn về lộ trình chuyển đổi số phù hợp với đặc thù doanh nghiệp, hãy liên hệ với Inforact để được đồng hành và hỗ trợ chi tiết.

Liên hệ ngay